
Verhaal
Van mineralen tot product
Hoe Indonesisch metaal een product wordt dat in Noord-Sulawesi is gemaakt en naar Japan, Korea of Taiwan wordt verscheept. Acht korte hoofdstukken; elk cijfer heeft zijn bron en datum.
Hoofdstuk 1 van 8 Indonesië houdt zijn erts thuis
De regel: verwerk hier, of koop bij degenen die dat doen
Sinds 2014 sluit Indonesië zijn ertsexport metaal voor metaal. Ruwe minerale erts blijft in het land; verwerkte en geraffineerde producten mogen het land verlaten.
2014
Het eerste verbod
Onverwerkte minerale erts mag niet meer worden uitgevoerd: mijnbouwbedrijven moeten het in Indonesië verwerken. Laagwaardige nikkelerts (onder 1,7% Ni) mocht vanaf januari 2017 weer worden uitgevoerd onder quota.
Bron: Wet 4/2009 (Minerba); PP 1/2014 (ondertekend op 11 jan 2014; verbod vanaf 12 jan 2014); PP 1/2017
2020
Nikkelerts definitief verboden
Het verbod op de export van nikkelerts ging op 1 januari 2020 in, twee jaar eerder dan gepland.
Bron: Permen ESDM 11/2019; Wet 3/2020 (Minerba)
2023
Bauxiet volgt
Bauxieterts mag sinds 10 juni 2023 niet meer worden uitgevoerd. Andere onverwerkte ertsen mogen ook niet weg; concentraten alleen onder tijdelijke uitzonderingen.
Bron: Wet 3/2020 (Minerba), art. 170A
2025
Koper, en geen nieuwe nikkelsmelters
De laatste uitzondering voor koperconcentraat (Freeport, force majeure) eindigde op 16 september 2025. PP 28/2025 stopte nieuwe industriële vergunningen voor zelfstandige fabrieken die nikkel pig iron, ferronikkel, nikkelmatte of MHP maken.
Bron: Permen ESDM 6/2025; PP 28/2025
2026
De verboden blijven
In augustus 2026 bevestigde de minister van Energie en Minerale Hulpbronnen, Bahlil Lahadalia, dat de verboden van kracht blijven. De nationale nikkelertsquota werd verlaagd van 379 miljoen ton (Mt) in 2025 naar ongeveer 295–300 Mt in 2026.
Bron: Indonesia Business Post (aug 2026); Argus (nov 2026)
Hoofdstuk 2 van 8 De nikkelcorridor om de hoek
Bitung: de dichtstbijzijnde grote containerterminal bij de nikkelparken
Het Indonesische nikkel wordt gewonnen en gesmolten in Noord-Maluku en Midden-Sulawesi. Noord-Sulawesi heeft zelf geen nikkel, maar Bitung ligt naast de corridor en is gericht op Oost-Azië.
Bitung
Een diepzeehaven in de beschutte Straat Lembeh, met daarnaast de speciale economische zone (KEK) Bitung van 534 ha.
Bron: PP 32/2014
Weda Bay en Obi
De nikkelparken op Halmahera en Obi hebben eigen havens, dus Bitung is niet hun toegangspoort. Het is de dichtstbijzijnde grote containerterminal: een basis voor fabricage, onderhoud, reserveonderdelen en logistiek. Weda Bay ligt ongeveer 330 km verderop, Obi ongeveer 420 km.
Bron: Afstand in rechte lijn (grootcirkel), indicatief
Ternate-lading
Rederei SPIL slaat lading voor Noord-Maluku over tussen schepen in Bitung. De containerterminal verwerkte in Q1 2025 74.928 TEU (standaardcontainers), 21% meer dan een jaar eerder.
Bron: LogistikNews, 7 mei 2025
Dagen, geen weken
Naar Oost-Azië vaart een schip vanuit Bitung noordwaarts langs de Filipijnen; vanuit Java steekt het eerst de Javazee over. Naar Busan is dat ongeveer 5,6 dagen vanuit Bitung tegenover 7,5 dagen vanuit Surabaya.
Bron: Indicatief: 15 knopen over de grootcirkelafstand, zonder haventijd
Hoofdstuk 3 van 8 Mijnafval reinigen
Lokale grondstof uit gereinigd mijnafval
Verbonden project
ESMI, een project dat is verbonden aan het team van northsulawesi.org, reinigt reststromen van voormalige goudmijnen in Bolaang Mongondow zonder kwik of cyanide. Wat het terugwint, kan dienen als grondstof voor fabrieken in Noord-Sulawesi.
Verbonden project
De erfenis
Goudwinning in Bolaang Mongondow liet tailings achter: verpulverd gesteente dat nog metaal bevat.
De sanering
ESMI verwerkt de tailings zonder kwik of cyanide. De pilot loopt vanaf november 2026.
Wat eruit komt
Goud en zilver worden teruggewonnen; leveringsvoorwaarden op aanvraag. Het gereinigde gesteentepoeder kan na uitloogtests worden gebruikt in bestratingsblokken en bakstenen.
Alleen na analyses
Verdere mineralen, zoals titaniummineraalconcentraat, worden pas aangeboden nadat onafhankelijke laboratoriumanalyses ze bevestigen. Er worden geen volumes, gehaltes of prijzen gepubliceerd.
Leveringsvoorwaarden hangen af van de pilotresultaten en van de vergunning voor de verkoop van geassocieerde mineralen, en worden per contract overeengekomen. Dit is geen aanbod van de provinciale overheid van Noord-Sulawesi.
Bekijk het ESMI-projectBron: Projectinformatie ESMI, november 2026
Hoofdstuk 4 van 8 De eigen bodem van de provincie
Wat Noord-Sulawesi zelf heeft, en wat het kan worden
Goud, zilver, kalksteen, ijzer- en titaniumzanden, koperprospecties en geothermische warmte: de provincie heeft een eigen mineralenbasis, en nikkel komt van hiernaast via Bitung binnen. Elke rij loopt van erts naar een halffabrikaat, een component en een product.
Een matrix met één rij per mineraal. Kolommen: erts, halffabricaat, component, product. Rijen: goud en zilver, goudmijntailings, ijzer- en titaniumzanden, koper met goud, kalksteen en klei, geothermische warmte en pekel, en nikkel uit Noord-Maluku via Bitung. Elke rij toont de status, een cijfer met bron en wat het mineraal kan worden.
Ook gemeld, maar zonder actueel geverifieerd cijfer: mangaan en kaolien (genoemd door de provinciale mijnbouwdienst in 2013), puimsteen bij Tondano en kleine zwavelafzettingen in de kraters Soputan, Mahawu en Ambang (geschat in 1974). Ruwe (onverwerkte) minerale erts mag niet worden geëxporteerd; mineralen worden gekocht bij vergunninghoudende mijnbouwers (houders van een IUP). Goud en zilver staan voor de volledigheid vermeld: zij worden pas na raffinage industriële grondstoffen.
Bron: Antara, 18 mei 2013; Hadian et al., 1974; Wet 3/2020 (Minerba)
Hoofdstuk 5 van 8 De stap halffabricaten
Indonesië maakt het metaal al, elders in het land
Grote groepen in Midden- en Zuidoost-Sulawesi, Noord-Maluku, Oost-Java, Noord-Sumatra en Kalimantan verwerken erts tot halffabricaten. Geen van deze metaalbewerking vindt plaats in Noord-Sulawesi, en nieuwe zelfstandige nikkelsmelters krijgen geen vergunning. Wat zij maken, is de input voor de volgende stap.
Morowali (Midden-Sulawesi) en Weda Bay (Noord-Maluku)
Roestvrij staal en nikkelruwijzer
Bron: CREA/GEM, feb 2026
Kuala Tanjung (Noord-Sumatra) en Noord-Kalimantan
Aluminium
Bron: Argus, 2026
Gresik (Oost-Java)
Koperkathode
Bron: SMM, sep 2026
Pomalaa (Zuidoost-Sulawesi) en Obi (Noord-Maluku)
MHP: nikkel voor batterijen
Bron: Bedrijfsberichten, aug 2026
De leemte
Wat nog grotendeels ontbreekt, is de volgende stap: buizen, bevestigingsmiddelen, profielen, batterijpakketten en instrumenten. Die laatste mijl valt buiten de smelterstop en past bij een middelgrote fabrikant.
Bron: PP 28/2025; onderzoek op de productiepagina, nov 2026

Hoofdstuk 6 van 8 De laatste mijl in KEK Bitung
Een prefabfabriek naast de diepzeehaven
In de vrije zone groeit een stalen framehal travee voor travee. Hieronder ziet u een ontwerp uit onze fabrieksconfigurator: metaalafwerking voor roestvrij staal en aluminium.
De kavel
KEK Bitung beslaat 534 ha. In Q2 2026 was circa 4,4% van de grond in gebruik, dus er zijn kavels beschikbaar.
Bron: PP 32/2014; Zona Utara, okt 2026
De hal
Een stalen framehal van 10.800 m² wordt gebouwd in 36 prefabtraveeën, met daarnaast een magazijn en kantoren.
Bron: Fabrieksconfigurator (indicatief)
Energie en personeel
Ongeveer 3,3 MW piekvermogen, 1,4 MWp zonnepanelen op het dak en circa 367 arbeidsplaatsen in twee ploegen. Het minimumloon in 2026 is Rp 4.002.630 per maand.
Bron: Fabrieksconfigurator (indicatief); Gouverneursbesluit 404/2025
Tijd en belasting
Van eerste vergunning tot opening in ongeveer 15 maanden. Hoofdactiviteiten vanaf Rp 100 miljard betalen 10 tot 20 jaar 0% vennootschapsbelasting.
De cijfers van de configurator zijn eenvoudige planningsaannames voor een eerste gesprek, geen ontwerp of offerte. Geen prijzen.
Ontwerp uw eigen fabriekBron: Fabrieksconfigurator (indicatief); PMK 237/2020 jo. PMK 33/2021
Gebouwen op schaal getekend volgens de indeling van de configurator; de haven en de omgeving zijn een schets. Contains modified Copernicus Sentinel data (2026), Sentinel-2 L2A, 6 Sep 2026.
Hoofdstuk 7 van 8 Scheepvaart naar Oost-Azië
Van Bitung naar Taiwan, Korea en Japan
Afgewerkte producten vertrekken via Bitung. De routes lopen noordwaarts langs de Filipijnen, rechtstreeks naar de handelsroutes van Oost-Azië.
Taiwan
Kaohsiung
Ongeveer 3,6 dagen op zee vanaf Bitung, tegen 5,1 dagen vanaf Surabaya en 5,3 dagen vanaf Jakarta.
Zuid-Korea
Busan
Ongeveer 5,6 dagen op zee vanaf Bitung, tegen 7,5 dagen vanaf Surabaya en 7,7 dagen vanaf Jakarta.
Japan
Tokyo
Ongeveer 6,1 dagen op zee vanaf Bitung, tegen 8,3 dagen vanaf Surabaya en 8,6 dagen vanaf Jakarta.
Eén vaarroute, drie markten
Gemiddeld bereikt een schip uit Bitung deze drie havens ongeveer 1,8 dagen eerder dan een schip uit Surabaya. Personen en dringende onderdelen vliegen rechtstreeks van Manado naar Seoel, Singapore en Guangzhou.
Vaardagen zijn indicatief: de grootcirkelafstand bij 15 knopen, zonder haventijd of omwegen. De routes op de kaart zijn een schets van de gebruikelijke vaarroutes, niet een navigatieroute.
Hoofdstuk 8 van 8 Uw route
Waar sluit u aan in de keten?
Vier instapmogelijkheden, van uw aanvoerroute naar grondstoffen tot een gratis intakegesprek met ons team.
Bronnen per hoofdstuk staan naast elk cijfer. Onderzoeksstatus: november 2026; volledig onderzoek met links op aanvraag. Geen juridisch of fiscaal advies.
